Ocena ryzyka wg ArGV 3 dla techniki dostępu na wysokości: przewodnik

Zanim pierwszy podnośnik nożycowy lub przegubowo-teleskopowy stanie na budowie, musi istnieć dokument, który wielu przedsiębiorców lekceważy: ocena zagrożeń (Gefährdungsbeurteilung). Nie jest to formalność, lecz zgodnie z § 3 Verordnung 3 zum Arbeitsgesetz (ArGV 3 – rozporządzenie 3 do ustawy o pracy) prawny warunek tego, by środek pracy taki jak podnośnik koszowy czy ładowarka teleskopowa w ogóle mógł zostać użyty. Kto przeprowadzi ją błędnie lub wcale, odpowiada w razie szkody osobiście – niezależnie od tego, czy wynajęta maszyna sama była technicznie bez zarzutu.

Dla kierowników budowy i osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo przed każdym zapytaniem w Luibl Rental pojawia się więc pytanie, które zaczyna się na długo przed wyborem maszyny: jakie zagrożenia niesie ze sobą konkretne miejsce pracy i jakie środki muszą być ustalone, zanim operator po raz pierwszy wejdzie do kosza? Ten przewodnik prowadzi krok po kroku przez ten proces i pokazuje, jak ocena konkretnie wpływa na wybór właściwej techniki dostępu na wysokości.

ArGV 3 zobowiązuje pracodawcę, względnie odpowiedzialnego na miejscu kierownika budowy, do ustalenia i oceny wszystkich związanych z tym zagrożeń przed pierwszym użyciem środka pracy. Dotyczy to wyraźnie także maszyn wynajętych: odpowiedzialność za ocenę konkretnego miejsca pracy pozostaje po stronie użytkownika, a więc firmy wynajmującej maszynę – nie po stronie wypożyczalni. Luibl Rental dostarcza maszynę sprawdzoną technicznie i zgodną z VUV, jednak to, czy ta maszyna nadaje się na daną budowę, do danego podłoża i do danych warunków atmosferycznych, użytkownik musi ocenić i udokumentować sam.

Tej odpowiedzialności nie da się delegować bez pisemnego przeniesienia. Jeśli wykonaniem zostaje obarczony majster lub brygadzista, takie zlecenie musi być udokumentowane tak samo jak sama ocena. Jeśli podczas kontroli przez SUVA dokumentu brakuje, ocena zagrożeń jest prawnie traktowana jako nieprzeprowadzona – nawet jeśli na budowie faktycznie pracowano bezpiecznie.

Ustawowo przewidziany przebieg opiera się na stałym schemacie, który można skonkretyzować dla zastosowania podnośników koszowych i ładowarek teleskopowych. Najpierw ustala się wszystkie zagrożenia, jakie mogą wystąpić w planowanym miejscu pracy: nośność podłoża, możliwe obciążenia wiatrem na zewnątrz, bliskość linii napowietrznych, powierzchnie ruchu w otoczeniu oraz ewentualne krawędzie upadku lub otwory stropowe. Dopiero gdy lista ta jest kompletna, następuje ocena – czyli oszacowanie, jak prawdopodobne jest zdarzenie szkodowe i jak ciężkie byłyby możliwe skutki.

Na podstawie tej oceny w trzecim kroku ustala się konkretne środki. Obowiązuje tu tzw. zasada TOP, określająca kolejność dopuszczalnych środków ochronnych: środki techniczne przed organizacyjnymi, a te przed środkami ochrony indywidualnej. Dla podnośnika koszowego oznacza to w praktyce: najpierw sprawdza się, czy rozwiązanie techniczne, takie jak płyty podporowe do rozłożenia obciążenia albo automatyczne wyłączenie przez czujnik wiatru, może usunąć zagrożenie. Dopiero gdy to nie wystarcza, następują środki organizacyjne, takie jak wygrodzenia i okna czasowe dla pracy, a na końcu środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem jako ostatnia warstwa bezpieczeństwa dla operatora.

W czwartym kroku ustalone środki są faktycznie wdrażane i komunikowane wszystkim uczestnikom – w szczególności operatorowi podnośnika koszowego. Piąty i często zaniedbywany krok to sprawdzenie skuteczności: dopiero gdy skontrolowano, że środki rzeczywiście działają w codziennej pracy na budowie, proces jest zakończony. Jeśli warunki się zmienią – na przykład dlatego, że rozpoczyna się drugi etap budowy albo podłoże zmienia się pod wpływem pogody – ocena musi zostać zaktualizowana.

Konkretne zagrożenia różnią się wyraźnie w zależności od zastosowanej maszyny, dlatego ogólna ocena bez odniesienia do maszyny jest w praktyce zwykle niewystarczająca. Przy podnośnikach nożycowych we wnętrzach na pierwszym planie stoją przede wszystkim obciążenie posadzki punktowymi naciskami kół i wysokość stropu, natomiast przy spalinowych podnośnikach nożycowych na zewnątrz dochodzą obciążenie wiatrem, nierówności podłoża i konieczność stosowania płyt pod podpory. Podnośniki przegubowo-teleskopowe wnoszą – dzięki zdolności sięgania bokiem ponad przeszkody – inną kategorię zagrożeń: tutaj ocena musi objąć cały zakres obrotu wysięgnika, łącznie z możliwymi kolizjami z elementami elewacji lub przewodami.

Podnośniki gąsienicowe stosuje się celowo na trudnym lub wrażliwym terenie, na przykład w terenach zielonych lub na posadzkach historycznych – tutaj ocena zagrożeń przesuwa się silniej w stronę nacisku na podłoże i obciążenia powierzchniowego. Przy podnośnikach koszowych samochodowych dochodzi komponent prawa drogowego, ponieważ miejsce ustawienia na publicznych powierzchniach komunikacyjnych lub obok nich pociąga za sobą dodatkowe obowiązki zabezpieczenia. Kto nie ma pewności, która kategoria zagrożeń dotyczy konkretnego projektu, znajdzie w przeglądzie kategorii podnośników koszowych Luibl Rental dane techniczne wszystkich typów podnośników jako punkt wyjścia do własnej oceny.

Ocena zagrożeń nie stoi w oderwaniu, lecz stanowi podstawę dwóch kolejnych obowiązków, ściśle ze sobą w praktyce powiązanych. Wynika z niej bezpośrednio, jakie kwalifikacje musi mieć operator: kto na podstawie oceny stwierdzi na przykład, że zastosowany zostanie podnośnik przegubowo-teleskopowy o dużej dynamice obrotu, musi zapewnić, że przydzielony operator dysponuje odpowiednią kategorią IPAF. Szczegóły dotyczące poszczególnych kategorii i obowiązku pisemnego upoważnienia zebrano w poradniku o uprawnieniach operatora IPAF.

Podobnie ocena zagrożeń wiąże się z badaniem technicznym maszyny, ale go nie zastępuje: badanie zgodne z VUV stwierdza, że sama maszyna jest bezpieczna, natomiast ocena zagrożeń ocenia, czy użycie w konkretnym miejscu i w konkretnych warunkach jest bezpieczne. Oba dokumenty są przy kontroli wymagane niezależnie od siebie. Jak zorganizowana jest dokumentacja badań w Luibl Rental i jakie dowody muszą znajdować się przy maszynie, szczegółowo wyjaśnia poradnik o badaniu zgodnym z VUV.

Ocena zagrożeń przeprowadzona ustnie nie ma wartości dowodowej przed sądem ani przy kontrolach SUVA. Protokół musi zawierać miejsce i okres pracy, ustalone zagrożenia, określone środki według zasady TOP, osobę odpowiedzialną oraz datę sprawdzenia skuteczności. Dokument podpisuje osoba, która przeprowadziła ocenę, a więc z reguły kierownik budowy lub upoważniony przez niego na piśmie specjalista.

Obowiązek przechowywania zależy od okresu, w którym środek pracy jest stosowany, jednak co najmniej do zakończenia danej inwestycji budowlanej. Przy powtarzalnych, porównywalnych zastosowaniach – na przykład gdy ten sam podnośnik nożycowy jest regularnie używany w tej samej hali zakładowej – istniejąca ocena może służyć jako wzór, musi być jednak przy każdej istotnej zmianie warunków ponownie sprawdzona i zaktualizowana.

Aby ułatwić kierownikom budowy start, Luibl Rental udostępnia zwięzłą listę kontrolną, która zbiera we właściwej kolejności wszystkie istotne punkty kontrolne dla pracy podnośnikami koszowymi i ładowarkami teleskopowymi – od oceny podłoża, przez granice obciążenia wiatrem, aż po wzór dokumentacji według zasady TOP. Lista kontrolna nie zastępuje indywidualnej oceny na miejscu, ale nadaje solidną strukturę, dzięki której również kierownicy budowy bez codziennej rutyny specjalisty ds. bezpieczeństwa nie przeoczą żadnego istotnego punktu.

Gdy ocena zagrożeń jest zakończona, zwykle wiadomo też, która kategoria maszyn odpowiada wymaganiom: elektryczny podnośnik nożycowy do bezpyłowej pracy w hali, podnośnik przegubowo-teleskopowy do prac ponad przeszkodami albo podnośnik gąsienicowy na wrażliwe powierzchnie zewnętrzne. Luibl Rental dostarcza właściwą maszynę w całej Europie wraz z ważną plakietką badania VUV i wspiera przy pytaniach dotyczących wyboru maszyny, aby środki techniczne określone w ocenie były rzeczywiście wykonalne. Kto potrzebuje dodatkowo szkoleń dla operatorów, znajdzie w ofercie szkoleniowej Luibl Rental odpowiednie kursy IPAF i System Card dla wszystkich kategorii maszyn.

Czy dla wynajętej maszyny naprawdę trzeba samemu sporządzić ocenę zagrożeń? Tak. Odpowiedzialność za ocenę zagrożeń spoczywa na użytkowniku, a więc na firmie wynajmującej maszynę, niezależnie od tego, czy maszyna została kupiona, czy wynajęta. Luibl Rental udostępnia maszynę sprawdzoną technicznie, ocena konkretnego miejsca pracy pozostaje zadaniem kierownika budowy.

Czy ogólna ocena zagrożeń wystarcza dla wszystkich budów? Nie. Ponieważ podłoże, pogoda i warunki otoczenia różnią się w zależności od miejsca pracy, ocena musi być sprawdzana dla każdego nowego miejsca pracy i przy istotnych odstępstwach dostosowywana.

Co się stanie, jeśli podczas kontroli nie ma oceny zagrożeń? Jeśli dokumentu brakuje, ocena jest prawnie traktowana jako nieprzeprowadzona. Może to prowadzić do kar pieniężnych, natychmiastowego zakazu eksploatacji, a w razie szkody do osobistej odpowiedzialności osoby odpowiedzialnej.

Czym różni się ocena zagrożeń od badania zgodnego z VUV? Badanie zgodne z VUV potwierdza, że sama maszyna jest technicznie bezpieczna. Ocena zagrożeń ocenia, czy użycie tej maszyny w konkretnym miejscu i w konkretnych warunkach jest bezpieczne. Oba dowody są wymagane niezależnie od siebie.

Kto może przeprowadzić ocenę zagrożeń? Zasadniczo sam pracodawca lub upoważniona na piśmie, kompetentna osoba, na przykład kierownik budowy lub specjalista ds. bezpieczeństwa pracy. Upoważnienie musi być udokumentowane.

Na pytania dotyczące właściwej kategorii maszyn dla Państwa ocenionego przypadku zastosowania odpowiada zespół Luibl Rental w godzinach serwisowych pon.–pt., 08:00–17:00.

Zapytanie o podnośnik koszowy →